Kleinsêr: Resep vir 2014

Ek gaan dit claim. Ek het nou al 'n paar sêrre gesien kom en gaan. Ek het my deel al gesing, verwerk en gelei, so wat hier volg is nie net 'n "opinion piece" wat probeer lesers trek nie. Ek gee eintlik nie om as niemand dit lees nie, maar ek gaan dit link na volgende jaar se kleinsêrkompetisie net om te kyk hoe akkuraat dit was. Nostalgie is altyd 'n interessante eksperiment.

2013 was 'n uitgeknipte voorbeeld van goeie, tog onervare sêrre wat net nie heeltemal reg voorberei is vir die kompetisie nie. Baie uitstekende verwerkings, fassinerende choreografie en uitstekende soliste het verdwyn onder swak balans, slegte stem-higiëne en ander foute wat eintlik maklik uit die weg geruim kan word. Hierdie is nie gemik op enige spesifiek sêr of -leier nie; sien dit eerder as 'n "How To- and How NOT To-" handboek vir 2014. En as jy twyfel, kyk na die sêrre wat gewen het, deurgegaan het finals toe hierdie jaar en die vorige jare, en vergelyk dit met hierdie riglyne. I'm just saying.

1. Instrumente

Ek het 'n broertjie dood aan instrumente in kleinsêr. Dis nie iets wat ek in 2013 vir die eerste keer opgelet het nie; dit kom al van ons grootouers se tye af. Net omdat jy iemand in die koshuis het wat Graad 8 dwarsfluit in matriek gedoen het beteken NIE dat dit deel van die sêr moet wees nie. Kom ek sê net eers; daar is elke jaar voorbeelde van instrumente wat goed gebruik word, daarmee stry ek nie. Die saksofoon solo hierdie jaar is 'n uitstekende voorbeeld van iets wat atmosfeer bygedra het sonder om die sêr te oordonder en die pitch rond te sleep. En laat ek nou nie die een wees wat 99% van Stellenbosch se pret verwyder deur om kitare in Afrikaanse selfgeskrewes aan te vat nie; dit pas daardie styl van musiek soos jeans en tekkies 'n ingenieur pas. As jou sêr egter nie sonder enige instrumente finals kan haal nie, fokus jy op die verkeerde goed. Moenie dink aan die liedjie wat jy sonder begeleiding moet speel as 'n uitdaging nie; sien eerder die (DALK) een liedjie wat jy met begeleiding speel as 'n uitdaging. Dink daaraan as free SMS'e met 'n kontrak; net omdat jy net 20 SMS'e die maand gestuur het, beteken nie jy moet die ander 480 uit SPAM op die 30ste nie.

Ek kan hierdie regtig nie genoeg beklemtoon nie. Haal die instrumente uit sêr uit. Dit mag dalk goed klink in jou kop en in oefeninge, maar in die Endler doen dit regtig nie. 50% van die probleme wat sêrre het met pitch is as gevolg van instrumente. Op daai stage hoor jy baie moeiliker die mense om jou, wat vir 'n instrument dit baie moeiliker maak om aan te pas as die sêr effens hoog of laag is wanneer dit inkom. En die mense op stage hoor die nie, maar GLO my, die gehoor hoor dit. Die aantal awkward kyke en simpatieke fluisters wat ek hierdie jaar in daai saal gehoor het na 'n instrument inkom is te veel om te tel.

Om op te som, hier is die reël: as jy die liedjie skryf rondom jou instrument, begin oor. As jy dit inbring omdat die liedjie "iets kort", verwerk beter. As jy 'n BAIE SPESIFIEKE doel daarmee het (byvoorbeeld 'n 60's jazz tema met 'n saksofoon, 'n creepy einde met 'n xilifoon, of iets waarvoor jy 'n BAIE SPESIFIEKE instrument nodig het), bring dit in, maar net vir 'n klein deel van die liedjie. As jou instrument meer as 'n derde van die liedjie speel, doen jy iets verkeerd (buiten sommige dele met kitaar).


2. Meisies-sêrre: Alte

Sure, daar is maar min dinge so aanloklik soos 'n suiwer sopraanstem wat mans bekoor en dames laat gloei van jaloesie. Tog is 'n sopraanstem sonder alte soos 'n chilli-sous sonder 'n pizza. Meisies-sêrre kort BAIE meer alte as wat die norm op Stellenbosch was hierdie jaar. Om 'n goeie sopraan te wees moet 'n stem amper 2 oktawe kan doen (soms selfs meer), terwyl alte regtig nie 'n groot range nodig het om 'n goeie altstem te wees nie. Dis dus amper makliker om altstemme te vind as sopraanstemme, en tog word dit ongelooflik baie afgeskeep in die dames-sêrre. Die grootste probleem met dames-sêrre is dat dit baie vinnig skril word. Niks teen die meisies nie; dis vir my vrek mooi, maar net soos elkeen van ons daai tannie of dosent het wat heeltyd in daar hoë stemmetjie praat en net wil verwurg, so gaan dit ook met sêrre. Dis nie dat dit nie mooi is nie; omdat hoër note basies lae note is wat net vinniger vibreer en dus meer energie oordra, maak dit ook die menslike oor vinniger moeg. Nes 'n chilli-sous moet dit in klein dosisse geneem word vir maksimum effek. Mans het die voorsprong dat hulle 'n baie groter stemomvang as dames het oor die algemeen, aangesien hulle tot meer as 'n oktaaf laer as dames kan sing, maar ook kan oorgaan falsetto toe om note baie na aan 'n sopraan se hoë note te tref.

Die menslike oor soek van nature die hoogste noot in 'n medley of ensemble, aangesien dit gewoonlik is waar die melodie lê (dis ook hoekom dit moeiliker is om saam met die sanger in die kerk te sing as daar iemand is wat harmoniseer bo-oor die sanger) - dus gaan jy baie min die probleem hê dat soprane nie gehoor word nie; selfs al sing hulle sagter as die alte gaan mense hulle outomaties hoor. Sorg dus dat jy 'n paar goeie sopraan-soliste het, 'n soliede sopraan 2-seksie, maar dat MINSTENS helfte van die sêr bestaan uit alte. As jy alt-2's het wat 'n lae G kan sing het jy bates wat geen sopraan kan top nie.


3. Oefen buite

Die Endler se akoestiek is UITSTEKEND vir die gehoor; dit kom egter teen die koste dat mense op die verhoog glad nie kan hoor wat om hulle aangaan nie. Amper alle sêrre oefen in een of ander saal of ander geslote kamer waar die eggos van die dak en mure maak dat almal die heeltyd mekaar kan hoor; dit beteken dat almal redelik goed op pitch gaan bly tot die oomblik wat hulle op stage kom.

Die beste manier om hierdie dramatiese skok te verminder is om so vroeg moontlik buite te begin oefen. Vat jou sêr op 'n Saterdagoggend JS Marais-park toe of selfs net na die sportvelde, en laat hulle deur alles 2 keer sing. Die verskil is ongelooflik; mense gaan baie kla en sê hulle kan nie die mense om hul hoor nie, maar dis die punt. Sodra die sêr gewoond begin raak daaraan gaan hulle baie beter cope met die akoestiek op die verhoog.


4. Soliste

Deesdae is dit amper meer waaroor sêr gaan as die groep, of hoe? Tog is 'n goeie medley met die regte mengsel van soliste iets wat baie lank in mense se geheue gaan bly. Daar is egter 3 groot probleme met soliste.

Eerstens, "too much of a good thing...". Net omdat jy 15 uitstekende stemme het, beteken nie elkeen moet 'n solo kry nie. Ek wou nie spesifieke sêrre uitsonder nie, maar ek kan nie aan 'n beter voorbeeld dink as Wilgenhof 2013 nie. Meer as helfte van die sêr was huidige, toekomstige of oud-US koorlede, en tog het hulle nie al 20 laat vorentoe stap vir solo's nie. Die beste stem in hulle sêr (volgens my) het nie eers regtig 'n solo gehad nie, maar het hulle gebruik om eerder op pitch te bly en deskant-harmoniëe by te voeg. Kies jou soliste, nes jou instrumente, met 'n spesifieke doel. Hoekom gebruik jy een stem as jy 20 het om mee te werk? Laat die hele ensemble eerder die melodie sing, of een stemgroep. Soliste moet gebruik word vir effek, nie as die fondament van jou sêr nie.

Tweedens, projeksie. Dit help nie jy probeer 'n toneelstukkie opsit vir die gehoor en dit vereis van jou solis om te sing in die rigting van die sêr in plaas van die gehoor nie. As 'n solis sing, moet dit direk na die gehoor gedoen word. As die solis selfs net meer as 45 grade sy gesig draai van die gehoor af, verloor helfte van die saal die vermoë om hom te hoor, en dan sit jy met 'n klomp "aah"'s en "dooh"'s wat niemand aanstaan nie. Gans te veel soliste het hierdie jaar as deel van die "show" hulle gesigte weggedraai van die gehoor af, en dan kan jy net sowel nie gesing het nie.

Derdens. Rus. Soliste se stemme GAAN eerste gaan. Alhoewel dit gewoonlik die mense is wie se stemme meer ingeoefen is, moet hulle in elke oefening harder sing, meer konsentreer en meer stres op hul stembande plaas. Dan kom sêrloop en ander nagtelike prettighede, en jy sit weer met klomp begeleiding sonder 'n melodie teen die uitdunne. Sorg dat die solis 'n understudy het wat kan oorneem as die ergste gebeur, maar sorg ook dat MINSTENS 'n week voor die kompetisie jy die solis net een keer per oefening laat saamsing teen volle volume. Die sêr weet mos teen dan al hoe dit klink, so laat hy/sy net saggies saamsing of neurie om in oefening te bly.


5. Medleys

Kort en kragtig. Verwerkings van volledige songs is beter as medleys. Ek het al op te veel judges terugvoer vorms gesien "kon dit nie beter gewerk het as dit nie 'n medley was nie?". Die beoordelaars hou meer van langer liedjies wat goed verwerk is. Medleys is net 'n verskoning om slegte verwerkings te bedek met variërende liedjies. Ja, daar is plek vir medleys (weereens, Willows: case in point), maar moenie net 'n lys van 20 liedjies vat en dit opdeel in 5 medleys omdat jy nie kan besluit watter jy wil doen nie. Kies eerder een, maksimum twee medleys met 'n baie spesifieke tema wat gedeel word deur die liedjies wat jy daarin sit, en sorg dan dat elke liedjie in die medley genoeg tyd kry. Dit help nie as jy 10 liedjies in 'n 2-minuut medley sit en teen die tyd wat die gehoor die liedjie herken is jy al 2 songs aan nie. Die res van jou program doen jy GOEIE verwerkings van volle liedjies. Haal dalk die laaste chorus en die bridge uit om tyd en verveeldheid te spaar, maar as jy die gehoor se aandag kan gryp met 'n intro, 2 versies en chorusse is daar niks wat jy nie kan doen nie.


6. Rus

As jy teen die week voor die kompetisie nog nie semis gaan haal nie, gaan jy nie semis haal nie. Alle sêrre is nog onseker en nie reg teen dan nie, maar om 3 ure 'n dag te oefen vir die laaste week gaan jou BESLIS meer skade as goed aandoen. 'n Week voor jou optrede gaan sit jy en besluit waaraan spesifiek moet gewerk word; wat is 'n ramp as dit nie regkom nie? Hou een 2 uur oefening waarin jy vir almal verduidelik wat reggemaak moet word, oefen dit in, maar moenie drill nie. Haal eerder uit as wat jy nog byvoeg teen hierdie stadium.

En dan? Dan gee jy hulle 'n dag af. Oefen 3 keer die hele week voor die oefening, en moenie dink "klein oefeninge tel nie rerig nie". Laat die mense rus. As hulle moeg raak van sing is jy in die moeilikheid, want dan is dit nie net die energie wat verdwyn nie, maar pitch, gesigsuitdrukkings en dalk selfs stemme. Weereens, case in point: Dagbreek. Mens kon by die semi-finale HOOR dat hulle gerus het van die uitdunne af. Meeste van die ander sêrre se stemme was so moeg en sat dat mense hulle beoordeel het dat hulle nie dinamiek of variasie ingewerk het nie, maar dit was net hul stemme wat op was. 'n Uitgerusde stem is (meestal) 'n uitgerusde mens, en dan kom almal met daai entoesiasme op die verhoog wat 'n sêr werklik laat uitstaan.


7. Vra vir hulp

Daar's 'n hele Musiekdepartement. Daar's 'n hele Universiteitskoor. Moenie my vertel dat jy niemand daar ken nie. Ek meen, die US-koor is groter as sommige koshuise, en van die mense daar kuier harder as 'n eerstejaar in Tollies. En baie van hulle dink dalk hulle weet nie wat gaan vir wat nie, maar vra hulle net om een keer in te sit by 'n oefening en te crit. Vra hulle hoe die koor opwarm, vra hulle hoe om vokale uit te spreek, vra hulle hoe om te dink wanneer jy hoog of laag sing. Daars tienduisend klein tips wat enigiemand wat koor sing vir jou kan aanstuur, en GLO my, dit gaan 'n verskil maak. En soos ek sê, daar's 'n hele Musiekdepartement ook. As jy iemand daar ken, soveel beter vir jou sêr.


8. Geniet dit!

Die laaste tip, die mees obvious een, en seker die belangrikste een, is om dit te geniet, en seker te maak mense kan sien jy geniet dit. Dooie gesigte het dit nog nooit tot in die finals gemaak nie. Kry mense uit jou koshuis/PSO om te kom insit op oefeninge sodat die sêr gewoond raak aan 'n gehoor, en vra die mense dan om terugvoer te gee oor die sêr se gesigte. Wie lyk dood, wie kyk te veel rond, wie se bewegings pas nie by die res van die sêr nie? Laat elke lid ook voor 'n spieël oefen êrens deur die loop van die jaar, net sodat hulle 'n idee kry van hoe hulle lyk. Nog beter, kry 'n videokamera en neem die sêr af terwyl hulle oefen, en laat almal dit ontleed. Dit help vir spangees en maak almal soveel meer bewus van hoe hulle lyk as hulle sing.




Hierdie is nie die "recipe for success" nie. Dit is egter die regte lys bestanddele. As jy hierdie goed koppel met goeie verwerkings, goeie stemme en 'n goeie sêrleier is die kanse baie groot dat julle sêr goed gaan doen.

Wie bestuur?

Ek sukkel met geloof. Ek weet ek is nie die enigste een nie.

Hierdie is egter nie ‘n stuk wat die bestaan van God debatteer nie. Alhoewel daar millennia se teks daaroor geskryf kan word, gaan ek vir die doel van hierdie skryfstuk aanvaar dat jy aanneem dat God bestaan en is wie Hy se Hy is in die Bybel. Ek gaan ook nie hierin debatteer hoekom God slegte dinge met goeie mense laat gebeur en andersom nie; dit is ook ‘n gesprek vir ‘n ander tyd.

Ek betwyfel nie die bestaan van God nie. Ek weet daar is baie mense, selfs baie Christene, wat wel doen, maar sommige van ons en, ek kan selfs so ver gaan as om te se meeste Christene, is op een of ander stadium in ons lewe wel seker van die bestaan van God. Wanneer jy met millimeters die paal op die straathoek misjaag teen 120km/h. Wanneer jy die “Slaag” op jou eksamenuitslae sien. Wanneer jy ‘n pasgebore baba vir die eerste maal in jou arms vashou. En alhoewel hierdie sekerheid nie altyd konstant bly in almal se lewe nie, is dit die interpretasie van Wie God is wat meer probleme veroorsaak in my gemoed, en, ek dink, veral in die gemoed van die moderne mens.

Ek sukkel wel om konstant bewus te wees van die feit dat Hy die beste vir my wil he, en nie bereid is om my prys te gee ter wille van die groter prentjie nie. Ek gee nie rerig om as dit so is nie, want Sy beter prentjie is tog die een waar alles vir die beste uitwerk, en, tipies van die generasie wat met films soos “Gladiator” en “Batman” grootgeword het, sien ek opoffering as ‘n soms nodige aspek van geluk, veral as dit by jou geluk in die groter prentjie van die samelewing kom. Maar ek ken genoeg mense wat so is; mense wat iets doen “for the greater good”, en sommige mense seermaak of uit die kring uitstoot om ‘n groter aantal mense gelukkig te maak of te beveilig. En ek kan daarmee werk.

Maar ek kan nie my volle vertroue op so ‘n persoon stel nie.

Dis waar my probleem met geloof inkom. Ek weet Hy is daar. Ek weet Hy is lief vir my. Maar soos ‘n ouer soms ‘n kind moet teleurstel omdat hy of sy nie fisies op twee plekke op een stadium kan wees nie, of omdat die werk net prioriteit MOET neem, so sukkel ek om die prentjie van God wat, maak nie saak wat, maak nie saak wanneer nie, ALTYD daar sal wees vir my en my bo almal anders liefhe. Om ten volle ‘n lewe van geloof te leef, moet daar eers vertroue wees. Geloof is iets selfs meer as vertroue, nes ‘n huwelik iets selfs meer as vriendskap is, en daarom moet vertroue eers kom voor daar geloof kan wees. My probleem met geloof is dus nie die afwesigheid van sekerheid oor dinge soos God se bestaan of doel nie, maar eerder met vertroue; met daardie deeltjie van myself wat altyd een tree terug neem van die afgrond af omdat, op die ou einde, my veiligheid en geluk van myself afhang.

Hierdie probleem stam vir my uit geestelike “Daddy-issues” uit. Ek het nog niemand in my lewe gehad wat my nie op een of ander manier teleur gestel het nie, en daarom het ek nog altyd dinge onder my eie beheer probeer hou. Maak nie saak of jy die ander persoon “vertrou” of maak of hulle eintlik in beheer is nie; jy sorg maar altyd dat jy ‘n vinger in die pastei het sodat jy onmiddelik kan koes as die pastei die aircon tref. Want WAT as jou vriend vergeet, of moet kies tussen jou en... wel, sy meisie, of wat as jy nie eintlik so belangrik is vir almal as wat jy dink nie...

Jy kan sien hoe mens trust issues kan opbou met so ‘n denkwyse.

Hoe langer jy in ‘n verhouding met iemand staan, hoe meer geleenthede is daar vir die persoon om jou teleur te stel. Iemand wat jy onlangs ontmoet het vertrou jy dalk nie soveel as daardie vriend wat jy al ken van laerskool af nie, maar tog is daar ‘n meer naïewe vlak van vertroue omdat die persoon nog nie enige skade aan jou gemoed gedoen het nie. Die verhouding met God is ‘n lewenslange een, want selfs al het jy eers gister hom as jou Vader aanvaar, beteken dit dat jy erken dat Hy al van dag een af die leidende rol in jou lewe gespeel het. Dus begin jy terugkyk en al die dinge wat al fout gegaan het in jou lewe raaksien; al die seer, al die verwyt, en voel jy asof Hy wel dalk bestaan, maar Hy so elke ses maande wakker skrik, sien dat jy besig is om te bloei van alles, en dan gou ingryp met ‘n seëning of twee en dan hoop jy is weer gelukkig daarmee vir ‘n paar maande.

Hierdie siening kom vanuit ‘n baie basiese miskonsepsie van hoe God werk, hoe die samelewing werk, en hoe liefde werk. Die eerste, en mees basiese konsep wat ons moet snap is dat die samelewing en die seer wat ons ervaar, nie van God af kom nie. Die feit dat Hy ons elkeen vrye teuels gegee het om ons lewe te leef maak die deur oop vir soveel seer, want dit beteken dat ons lewens affekteer word deur nie net God se besluit nie, maar die besluite van miljoene, biljoene onvolmaakte mense wat keer op keer foute maak, haat en vrees uitdruk en soms aktief jou geluk gaan teëwerk. Dus is ons geluk afhanklik van ander mense, nie waar nie?

Dit is waar die kritieke draaipunt inkom. Hierdie “vrye teuels” wat Hy ons gee om ons eie besluite te maak is eintlik die Een Groot Toets, wat, as jy slaag, gewaarborg is om vir jou geluk en vervulling in swembadgrootte bakke aan te gee. Die vraag is, vertrou jy My? Geen spesifikasie word gemaak vir tyd of gebied van vertroue nie. Die vertroue is, met ander woorde, nie uitsluitlik vir jou liefdeslewe, of akademie of padveiligheid nie. Die opsies is nie 1. Ja, 2. Ja, Maar en 3. Nee nie. Dis ‘n eenvoudige twee-moontlikheid opsie. “Maar nou, omdat julle lou is, nie warm nie en ook nie koud nie, gaan Ek julle uit my mond uitspoeg.” – Openbaring 3:16.

Die vergelyking van ‘n kar kan gebruik word. Om hierdie vraag reg te beantwoord is dit nodig om heeltemaal die kar te stop, bestuurders om te ruil, en van voor af te begin. Jy KAN teen 120km/h op die snelweg bestuurders ruil, maar dit is soveel meer gevaarlik, stresvol en moeilik vir almal betrokke. En as jy wel iemand anders agter die stuur geplaas het, gaan die kar enigsins ordentlik kan ry as jy nog jou hand op die rathefboom of jou voet op die versneller het? Dit beteken nie jy moet skielik ‘n oomblik van helderheid hê en daarna sal jou geloofslewe in orde wees nie, want hierdie proses gaan aanhou tot die dag dat jy doodgaan. Maar jy moet begin briek, want jy wil so gou moontlik besef hoeveel dinge jy eintlik nog aan jouself toeëien.

Nou wat nou gemaak? Hou ons summier op met ons lewens en gaan klooster onsself weg? Verwag ons ‘n uitruilskema van “Bybelversies vir geluk” of iets soortgelyk?

Nee. “As julle aan die wêreld behoort het, sou die wêreld julle as sy eiendom liefgehad het. Omdat julle egter nie aan die wêreld behoort nie, maar Ek julle uit die wêreld uitgekies het, daarom haat die wêreld julle.” – Johannes 15:19

Ons gaan dit nie maklik hê nie. Om evangelisasie te kan doen, moet ons uitgaan in die wêreld en Sy voorbeeld leef. Dit beteken dat sommige prokureurs moet word, sommige rekenmeesters, en sommige loodgieters, want elkeen gaan op plekke kom wat net hy of sy in daardie beroep, met daardie geleenthede toegelaat word. Dit beteken egter ‘n radikale verandering in hoe jy jou geluk benader. Tans werk ons hard in die dag, kom in die aand by die huis en verwag ‘n meer ontspanne atmosfeer, want ons verdien dit. Dieselfde gebeur in ons geloof. Ons swot en werk hard, en doen klomp dinge omdat ons moet, omdat ons belangrik is of omdat ons kan. Dan, wanneer dinge begin sleg gaan, draai ons na God toe en verwag dat Hy die slack optel omdat Hy mos belowe het dat Hy vir ons sal sorg. En omdat ons mos bid, Bybel lees en kerk toe gaan, kan ons vanuit ‘n rustige gemoed se “Maar kyk net hoe goed volg ek vir U, dis darem nou tyd dat U weer iets vir my doen”, so asof ons die heeltyd een treë voor Jesus probeer bly en dan vanuit ‘n posisie van eie prestasie probeer bargain om ons verder te bring.

Dalk is jou doel juis nie dit waaraan jy so hard gewerk het nie. Dalk het God iets heeltemaal anders in gedagte vir jou as jou eie planne. Dalk besef jy dit al, maar wil jy EINTLIK nie daardie pad volg nie, want in jou oë kan dit eenvoudig nie goed eindig vir jou nie. En dit is hier waar ons moet terugkyk en agterkom dat Hy nog altyd getrou was. Neem gou ‘n oomblik en dink of daar al ‘n situasie was waar jy oortuig was jy die regte keuses en besluite geneem het, en dinge toe nie uitgewerk het soos dit moes nie; was daar ook al gevalle waar jy keer op keer die verkeerde besluit gemaak het, maar dinge wel opgeëindig het met jou op ‘n beter posisie as wat jy andersins sou dink jy in sou wees?

Maar hierdie stryery oor wêreldse pryse vir hemelse geloof is nie die punt nie. Gee jy jou tiende omdat jy moet, of omdat jy so vas oortuig is dat jou finansiele sukses van God afhang dat dit nie saakmaak hoeveel jy weggee nie, want Hy is in beheer? Sy Plan is altyd volmaak, en as jy terugkyk op jou lewe sal jy agterkom dat ten spyte van die feit dat jy al heel pad spook teen dit wat Hy vir jou beplan, het Hy dinge laat uitwerk op so ‘n ongelooflike manier dat jy nie net lewe op die oomblik nie, maar mense het wat lief is vir jou, geleenthede het wat jou nuwe ervarings bied en uitdagings wat jou versadig. Soms is die balans hiervan in ons oe heeltemaal uit; soms is die verhouding tussen vriende en uitdagings gans te klein, byvoorbeeld. “Geen versoeking wat meer is as wat ‘n mens kan weerstaan, het julle oorval nie. God is getrou. Hy sal nie toelaat dat julle bo julle kragte veroek word nie; as die versoeking kom, sal Hy ook die uitkoms gee, sodat julle dit kan weerstaan.” – 1 Korintiërs 10:13. As jy in ‘n situasie is waar jy voel jy spartel nou te erg; jy kan nie meer uithou in hierdie omstandighede nie, die versoeking om in te gee is net te erg... Gee in. Maar gee in aan God. Stuur ‘n gebed op wat vra dat Hy jou sal verlos, dat Hy jou sal help, en hou op probeer om op jou eie krag deur die ding te kom. Want in hierdie geval kan mens die Engelse gesegde aanpas om te lui: “We may still have a battle, but He’s already won the war.” Dit gaan nie beteken dat jy nooit weer daarmee gaan sukkel nie. Maar dit gaan beteken dat jy die volgende keer wat dit gebeur, vinniger gaan onthou dat jy nie self daarteen moet spook nie, maar dit vir God gee. Want Hy het daarteen geveg. Hy het baklei, en met sy Lewe betaal sodat ons verlos kan word van alle sonde, van alle versoeking en beproewing. Om nie dit vir Hom te gee nie is nie net sleg vir jou nie, maar wys dat jy nie Sy opoffering aan die kruis sien as genoeg om jou probleme op te los nie.

Dit is hoekom ons al hoe meer in die Woord moet leef. “Dit gaan goed met die mens wat deur U opgevoed word, Here, vir wie U onderrig in u woord.” – Psalms 94:12. Die enigste manier om onderrig te word deur God is om te leef in die Woord. Om dit nie net iets te maak wat jy vir 10 minute ‘n aand deurblaai nie, maar om dit te leer ken. Want hoe meer jy dit leer ken; dit lees, daaroor dink, daaroor gesels met God in gebed en met mense in gesprekke, hoe meer gaan dit deel word van jou en hoe meer gaan jy in alledaagse situasies kom en ‘n vers onthou wat betrekking het tot die situasie. Ons lees nie Bybel om God gelukkig te maak nie. Ons lees Bybel want God wil ons gelukkig maak.

Die moeilikste deel van Christen-wees is nie om te bekeer, of om deur die slegte tye moed te hou nie. Dis om in die tye wanneer jy nie weet of dit goed of sleg gaan nie, raak te sien dat God nie uitgetreë het tot die volgende krisis nie, maar dat jy steeds besig is om die teuels te gryp by Hom. Los die stuurwiel. Gee oor. Vertrou. En wees gelukkig.

Dis-diskriminasie

Deesdae is dit baie moeilik om die konsep “rassisme” te begryp. Waar trek jy die lyn tussen ‘n smaakvolle grap en diskriminasie? Weet ons nog waar die grens tussen regstelling en teen-mensregtelike bevoordeling lê? En die rede dat mense van verskillende rasse in Suid-Afrika nie ooreenkom soos wat dit hoort nie is ook nie net te danke aan “‘n kultuurverskil” nie – dis net wat mense vir hulself sê om minder skuldig te voel oor die onderwerp. Die sosiale beleid van hoe jy iemand hanteer omdat hulle ouers finansiëel gesukkel het onder die NP is egter ‘n baie groter skeiding as wat meeste mense agterkom.

As ‘n lid van die generasie wat eers leer spel het ná Mandela die tronk verlaat het voel dit of ‘n onregverdige groot juk op ons skouers rus. Want ons het mos geen rede om ander rasse te haat nie; ons is grootgemaak in die Nuwe Suid-Afrika en as ons nou iets rassisties doen het ons nie die samelewing, die regering óf die media daarvoor te blameer nie. En tog is daar steeds ‘n onderliggende haat tussen volke; nie in alle dorpe nie, nie onder alle mense nie, maar as daar niks was nie, sou organisasies soos die AWB en mense soos Julius Malema nie die voorblad gehaal het nie.

Dis vrek moeilik om die afstammeling te wees van diegene wat voorheen bo-aan die rassistiese voedselketting was. Mens kan nie net rassisme ignoreer nie, want “grootmense hardloop nie weg van hul probleme nie” en so aan, so gesprekke word daaroor gevoer, grappe word daaroor gemaak en, vir die internasionale buitestander, lyk dit of die land volstoom beweeg na ‘n kultureel eweredige Utopia. Die agterkant van die speelkaart lyk egter nie so onbesmet nie; want word ‘n “casual” grap gemaak, is dit baie snaaks as dit gerig is op die “voorheen bevoordeeldes”, maar as een van hulle ‘n humoristiese opmerking gooi in die rigting van ‘n swart werker word hulle oor die voorblad van die Rapport gepleister. Natuurlik is dit nie so in alle gevalle nie; ek ken self baie mense wat uitsonderings is van daardie stellings, maar dit is ‘n mentaliteit wat ek opgetel het in baie inwoners van die land.

Wat is makliker; om te vergeef en te vergeet, of om beurte te maak om mekaar ekonomies, emosioneel en professioneel te benadeel soos ‘n gewelddadige wipplank? Ek dink sommer aan die “slap-bet” van How I Met Your Mother. Ons leef tans in ‘n land waar jy, as jy nie ‘n “voorheen benadeelde” is nie, jy basies sit en wag soos Barney vir die volgende hou. Dit maak vir goeie TV, maar dieselfde kan gesê word van Twilight en die oorlog in Irak. En terwyl die groot meerderheid van die “voorheen bevoordeelde” volk dikbek sit en hul straf vat met net ‘n paar vloekwoorde oor ‘n bier elke Saterdag en ‘n pen vol ontevredenheid in die koerant, is daar enkeles wat net nie hierdie onreg kan VERDRA nie, en om elke hoek en draai probeer om die weegskaal weer uit te balanseer, volgens hulle. En elke nou en dan word een van hierdie Kulturele Kruisvegters uitgevang, die hele storie gaan koerant toe en die regering sê “Okay, julle wou mos stout wees, nou begin ons die hele uitbalansering van Suid-Afrika van VOOR af.”

Dis waar die land die hele punt mis het. Sodra jy die balans probeer regruk is jy juis besig om die teenoorgestelde te doen; dis soos om ‘n draaiende tol met jou vinger te probeer regop hou, of om iemand wat koffie dra se arm vas te hou sodat hy nie mors nie, of om fiets te probeer ry deur om die een kant of die ander kant toe te lê in plaas van om dit net te laat gebeur. Oorbeskermde kinders word meestal groot met baie minder volwassenheid as dié wat van kleins af hulself moes huis toe vat na hulle in die tuin geval het.

Ek dans nou ‘n paar paragrawe lank al om die onderwerp, so kom ek sit dit vas op papier: ek dink BEE en die hele konsep van “voorheen benadeeldes” is destruktief tot die versoening van die land.

Ek gebruik die voorbeeld van Duitsland wat 2 maal in Wêreldoorloë verslaan is, en elke keer binne een of twee geslagte kon opstaan ten spyte van swaar internasionale belasting en die dominante ekonomiese en industriële mag in Europa en die Wêreld kon wees. Hulle het nie bevoordeling van ander lande of die goedhartigheid van die internasionale media gehad of nodig gehad om hulself op te bou nie; dit was bloot ‘n kwessie van visie. Ek sê nie dat dit is hoe die saak hanteer moet word nie; mens leer immers uit die foute van ons voorouers, maar dat skemas soos wat klaar aangewend is wel progressief bedoel was, maar baie swak implimenteer is. Kyk byvoorbeeld na Lotto-wenners. Hoeveel van hulle het daardie miljoene wat hulle gekry het, geneem en slim beleggings daarmee gemaak? Hoeveel van hulle sit nou met meer rykdom as wat hulle ontvang het? Om vir mense die finansies en geleenthede te gee op ‘n skinkbord is net pleinweg nie genoeg nie. Dis soos om R10,000 vir ‘n boemelaar te gee en te verwag dat hy ‘n woonstel-, kar- en munisipale-paaiement daaruit gaan kry met genoeg oor om homself vir die maand te voed en te klee. As jy egter daardie R10,000 vir ‘n liefdadigheidsorganisasie (wat NIE korrup is nie) gee, kan jy meer van hulle huisves en voed as wat jy sou kon dink moontlik is.

Die onus van die saak kom in wanneer jy opvoeding in die prentjie bring. Die streek met die hoogste opvoedingssyfers is toevallig ook die streek met die beste gemiddelde gehalte van lewe. Toeval? Ek dink nie so nie. Wat maak iemand met ‘n posisie as ‘n IT-bestuurder as hy nie weet dat C en Java nie net ‘n letter van die alfabet en ‘n koffiegeur is nie? Sy velkleur het NIKS met die saak uit te waai nie; ook nie die feit dat hy voorheen benadeel is nie. Dit mag dalk die rede wees hoekom hy nie die verskil weet nie, maar die aanstelling wat hy bo ‘n opgeleide “voorheen bevoordeelde” IT-bestuurder gekry het gaan beslis nie maak dat hy skielik die nuwe Mark Zuckerberg word nie. Ons almal ken die gesegde van om ‘n man te leer visvang, maar die toepassing daarvan kan nie meer gepas wees as in die situasie nie. Sorg eerder dat almal DIESELFDE geleenthede, hulpbronne en sosiale rang het, en hou dit as ‘n mikpunt in plaas daarvan om die skaal te probeer uitbalanseer met dinge waarvan jy dalk te laat sou uitvind as dit verkeerd aangewend is.

Om een volk voor te trek en ‘n ander te benadeel het nog nooit uitgeloop op ‘n vredevolle, gelukkige land nie. Inteendeel, daardie stelsels was altyd dekades later as “ouderwets”, “dom” en selfs “onmenslik” beskryf. Maar die oplossing vir hierdie krisis lê nie op die regering of selfs op ‘n enkele volk nie; dis ons elkeen se verantwoordelikheid om op te hou om mense uit te sonder. “Diskriminasie”, per defninisie, is “the prejudicial or distinguishing treatment of an individual based on their actual or perceived membership in a certain group or category, such as their race...” Met ander woorde, selfs om iemand voor te trek is diskriminasie.

Ek laat julle met die onduidelike sin wat probeer opsom wat ek hierbo kwytgeraak het: “Om bewustelik teen diskriminasie te wees kan amper net so skadelik wees as om onbewustelik te diskrimineer.”

Die Dalai Lama se Facebook

Ek't dit oorweeg om af te skop met die Marikana-debakel, maar ek gaan dit 'n paar dae laat staan tot ek meer bronne tot my beskikking het.

'n Korte vir die aand handel om die Dalai Lama se onlangse status op Facebook.

...

Ja, jy't reg gelees.

Die Dalai Lama, o eerwaarde leier van die Buddhistise geloof, het 'n Facebook-profiel. En op hierdie blad het hy Maandag 'n baie kontroversiële ding kwytgeraak.

As jy sukkel met woorde langer as twee lettergrepe of net nie lus is vir dink nie, kom die post basies neer daarop dat hy dink geloof (religion hierso, nie faith nie) nie meer voldoen as 'n basis vir die samelewing nie. Met ander woorde, dat jy nie meer jou sosiale reëls kan opstel rondom jou geloof nie.

Die Romeinse wettestelsel soos ons dit ken trek nou wel invloed uit verskeie geskiedkundige gebeurtenisse, maar as ons net gaan sit en daarna kyk is die Westerse regstelsel gebaseer op die Christelike geloof. Ons word geleer om op 'n spesifieke manier teenoor mekaar op te treë, en selfs sonder dat ons dit weet is sosiale etiket eintlik maar wat die Christelike Bybel al lank vir ons leer. Selfs meeste ateïste volg maar eintlik dieselfde sosiale reëls, al is dit net omdat hulle voel dis "reg".

Nou as geloof dan niks met sosiale gedrag uit te waai het nie, wat is "reg" en "verkeerd" dan? Dit is juis wat die Dalai Lama hier voorstel; dat sosiale gedrag en die samelewing se reëls heeltemaal herdink moet word. Dat die manier hoe ons mekaar en onsself hanteer op 'n nuwe manier gebaseer moet word; volgens Sam Harris, 'n uitgesproke ateïs, is wetenskap die antwoord.

"The moment we admit that questions of right and wrong, and good and evil, are actually questions about human and animal well-being, we see that science can, in principle, answer such questions.", lui sy opinie uit 'n onlangse onderhoud met die Mail & Guardian.

So die idee, klink dit my, is om te gaan sit en iets nuuts te kry waarop mense hul morele kompasse kan instel. Wees dit nou 'n nuwe konsep of 'n eeue-oue mantra, ons benodig iets wat nie tans gebruik word as 'n hoeksteen vir etiese reëls nie. Volgens die Dalai Lama is geloof, as 'n manier van leef, dood.


Kom dit neer daarop dat geloof eintlik niks te doen het met die samelewing nie? Dat jou geloofslewe iets heeltemaal apart van jou daaglikse roetine en sosiale omgang met mense moet wees? En, opvolgvraag, beteken dit nie dan dat ons geloof eintlik heeltemaal nutteloos is nie? Want as jy geen praktiese doel vir jou geloof het nie is daar geen rede om dit te beoefen nie.

Uiteindelik begin hierdie sosiale verskynsel bietjie uitstaan. 'n Siekte, voel dit my, wat al diep in die wortels van die Christen-samelewing ingekruip het en 'n oorsaak is van 90% van die ammunisie wat die nie-Christen wêreld het teen die geloof. Die feit dat die leier van 'n ander geloof dit kan raaksien maak my bekommerd dat dit al op 'n stadium gekom het waar dit moeilik gaan raak om om te keer. Maar, soos hulle sê, confession is the first step to recovery.

Ek is 'n Christen. Maar kom ons sê vir die doel van hierdie artikel dat ek nie is nie. Ek staan en vergelyk 'n gemiddelde student met 'n gemiddelde "Christen"-student en vind dat ek verbasend min verskille sien. Die een het 'n effens groter uitgawe; R200 deposito (vir 'n Bybel) en dan jou R10 weeklikse afbetaling, maar behalwe daarvoor pas die silhoette amper perfek oor mekaar. Sure, daar is altyd 'n verskoning van "niemand is perfek nie" en "mense is EINTLIK goed, as jy na hulle kyk", maar vee nou al die beesmis van die stoep af en jy bly sit met die skoon waarheid: Christene het hulle Bybelse ideale verruil vir 'n versagte vonnis.

Ons gaan nou nie eers in op leefstyle of 'n spesifieke lys van sondes of daai tipe snert waarmee dominees dit so geniet om die gemeente se skuldgevoelens deur hul beursies in die bordjies in te jaag nie. Hier praat ons bloot van 'n manier van dink. Van daai basis van sosiale interaksie waaroor die Dalai Lama hom nou bekommer. Die vraag spring weer voor ons uit: Is geloof 'n *giggel* geloofwaardige basis vir ons samelewing?

Dink bietjie daaroor. As iemand die parkeerplek voor jou vat, gaan jy jouself in daai persoon se skoene plaas en vir 'n oomblik dink dat hy dalk net so aan die jaag is soos jy self en dalk nie die ander kar met die flikkerlig in die gemaal van karre rondom die een oop plek naby die winkel waar hy net 10 minute het om by uit te kom en dan dadelik moet terughardloop want ek kan nie meer beskostig om een keer laat te wees nie, die baas sal my 'n week se salaris aftrek en... ?
Nee. Nee, jy gaan nie. Want al waaraan jy kan dink is die bloed wat in jou nek opstoot en jy sit die kar in neutraal en jy klim uit en jy rol jou moue op want WIE DE HEL DINK JY IS JY DAT JY MY PLEK VAT?!?

Woede is 'n natuurlike reaksie. 'n Wetenskaplike reaksie. Maar is dit die reaksie wat op die ou einde die beste uitweg gaan gee? Gaan dit beter vir jou gemoed uitwerk as jy 'n vreemdeling se tande inmoer en dan twee weke in 'n tronksel slaap en nooit weer die land mag verlaat nie? Want die reaksie om eerder die ou daai stukkie geluk te gun en die oop parkeerplek 10 meter verder te vat is nie een wat natuurlik, wetenskaplik kom nie. Dis een wat 'n lewensstyl gebaseer op geloof voorstel. Waar om die ander wang te draai nie beteken om na 'n ou toe te stap en als wat jy het aan hom te gee nie, maar eerder om die ander persoon met 'n greintjie respek te behandel, en jouself in sy/haar skoene te plaas. "Doen aan ander soos wat jy aan jou gedoen wil hê" word dan nie 'n irriterende rympie van jou Sondagskooldae nie, maar 'n herrinnering dat, net miskien, daai ander ou ook sit met 'n vrek slegte dag, verhoudingsprobleme, skuld en 'n hoes wat nou al hoe meer ernstig begin klink.  Iemand het een keer gesê dat as jy saam met 'n klomp mense om 'n tafel sit en almal hulle probleme op die tafel uitpak, jy maar weer jou eie issues sal wil terugvat. Almal dra maar hul eie kruis, en raak dit gewoond.

As ek aan die Dalai Lama repliek kon lewer, sou dit die volgende wees: dis nie geloof as sulks wat nie meer 'n gesonde basis vir die samelewing is nie, maar eerder "gelowiges" wat die samelewing hul basis maak in plaas van geloof.

'n Interessante artikel wat ek vandag beetgehad het stel die teorie dat mense fundamenteel anders situasies assesseer as hulle self daarin is teenoor as ander mense dit beleef. Dink byvoorbeeld as jy gaan stap met 'n kennis, en die ander persoon val oor 'n klip. Jou eerste reaksie is om die persoon te klassifiseer as lomp en onkundig in jou kop, en dit vorm dan deel van jou uiteindelike prentjie van die persoon. As jy egter self oor die klip gestruikel het sou jy dadelik die omgewing blameer het ("jis maar daai klip was goed weggesteek") en geen verandering aan jou persoonlike opvatting van jouself gemaak het nie. Ons kan nie sommer hiervan wegkom nie; dis 'n natuurlike reaksie van ons psige. Die enigste manier wat, tot dusver, bewys is om hierdie denkproses te keer, is om te stop en jouself in die ander persoon se skoene te plaas. Dink presies wat dit is wat jy sou voel, dink en doen as dit jy was wat pas daai parkeerplek gevat het.

Die een gemene faktor onder al die grootste gelowe in die wêreld is die algemene wil om 'n goeie lewe te leef en goed aan ander te doen. Kom ons hou op wegkruip agter 'n stel sosiale norme wat gebou is op die Christen-geloof, afgewater is met menseregte en toe omgedolwe is met sosiale aanvaarding, en begin ANDERS leef. Ek praat nie met die Christene onder ons nie, ek praat met ALMAL. Want alhoewel dit baie van toepassing is op die Christen-student, het dit net soveel relevansie teenoor elkeen van ons. Selfs al is jy nie 'n Christen nie, beteken dit nie dat net omdat die Bybel sê jy moet nice wees met ander mense, dit 'n slegte ding is nie.

Ek glo geloof is wel 'n goeie basis vir 'n gesonde samelewing. Ek glo nie geloof moet in elkeen se keelgat af forseer word of dat 'n samelewing nie gesond kan wees sonder 'n 100% bekeringstal nie, maar dat 'n gesonde samelewing begin by 'n stel gesonde waardes. En dat geloof 'n baie gesonde stel waardes bied waarop die basis van 'n positiewe gemeenskap gebou kan word. Maar op die ou einde hang dit alles af van die individu, en of jy bereid is om opofferings te maak sodat jou samelewing van rigting kan verander.

Wees anders as die gemiddelde student. Wees anders as die gemiddelde mens. Wees die een wat die skaal gaan tiep ten gunste van 'n positiewe verandering.

"As die lot van die mensdom neergekom het op 'n enkele keuse van 'n onwetende persoon, sou jy nie graag die regte keuse wou maak nie?"

Dubbel en Dwars

Net nog 'n blogger.

Net nog een van die twaalfduisend-en-tien Afrikaanse studente wat dink hulle opinies is effe meer werd as díe van die volgende ou. Net nog 'n ou met issues wat stelselmatig die daglig sien en van hom TOG so 'n diep mens maak. Net nog 'n stem in die koor van liberale politieke uitsprake, nog 'n ou met "unieke uitkyke, maar dis SO WAAR wat hy sê!!!", nog iemand wat meer uitroeptekens gebruik as wat hy al meisies gesoen het.

Het die wêreld rerig nog so iemand nodig?

Hierdie poog om 'n anderster blog te wees. Nie maar net 'n web-joernaal van 'n gemartelde siel se gedagtes nie, en nie 'n plek waar jy twee weke laat 'n random ou se opinie oor Zuma se nuutste vrou kan lees nie.
Nee, die idee is om debat aan te moedig. Om jou te laat dink. Te laat bevraagteken. Te laat stry. As dit nou in Engels was sou ek die blog "The Pasta Chef" genoem het, want ek wil heeltyd stir. Alle flou grappies op 'n stokkie, bied ek die onthulding van Dubbel en Dwars aan Jan Publiek vir jou genot. As 'n groot aanhanger van sielkunde glo ek dat die beste idees en opinies eers ten vore kom as jy mense aanmoedig om te sê wat hulle rerig dink; dis egter iets wat baiekeer eers uitkom as jy baie emosioneel raak. Daai keer wat jy, in trane, oor Whatsapp vir jou beste pel vertel het van wat nou eintlik laasnaweek gebeur het, of daai massiewe fight wat jy en jou ouers gehad het laas vakansie. DIS wanneer ons by die kern van die probleem aankom, en DIS wanneer ons meer van onsself, die samelewing en die stelsel begin leer.

So raak kwaad vir my. Neem dinge persoonlik op en gaan bos in die comment-afdeling. Stuur kritiek, stuur hate-mail. Dis die idee. Selfs al is dit omdat jy nie van my font se letter 'p' hou nie of dalk allergies is vir my shampoo, bring dit.

Dit is Dubbel en Dwars, en hier volg die nuus om 6.